ԱՄՆ-ի «վրեժխնդիր» քայլերը և դրանց հնարավոր հետևանքները Հայաստանի համար

Վերջին օրերին միջազգային քաղաքական ասպարեզում տեղի ունեցած մի շարք իրադարձություններ, թեև առանձին առանձին կարող են թվալ անհամապատասխան, իրենց միջև կապեր հաստատելով, ստեղծում են բարդ և բազմաշերտ պատկեր, որը հատկապես ուշադրության արժանի է Հայաստանի համար։

Ամերիկյան կողմից Եվրամիության նկատմամբ սահմանված տնտեսական պատժամիջոցները, որոնք ներառում են ԵՄ-ից ներկրվող ավտոմեքենաների մաքսատուրքի 25%-ով բարձրացումը, և Գերմանիայում ամերիկյան զորքերի թվաքանակի կրճատումը, ցույց են տալիս ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի միջև սրվող լարվածությունը։ Այս գործողությունները, որոնք ռուսական պետական լրատվամիջոցների կողմից մեկնաբանվում են որպես «վրեժխնդրություն» ԵՄ-ի և հատկապես Գերմանիայի նկատմամբ, կարելի է դիտարկել որպես ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի շահերի համադրում։

Այս համատեքստում կարևոր է նշել, որ ԱՄՆ-Եվրոպա լարվածության սրման պահին Եվրամիություն-Հայաստան առաջին գագաթաժողովի շեմին Ադրբեջանը հայտարարել է Եվրոխորհրդարանի և Եվրանեսթի հետ կապերի խզման մասին։ Այս քայլը, որը, ըստ քաղաքագետ Ռասիմ Մուսաբեկովի, նպատակ ունի ԵՄ-ի հետ հարաբերությունները զուտ առևտրատնտեսական մակարդակի սահմաններում պահելու համար, կարելի է դիտարկել որպես Ադրբեջանի կողմից Եվրոպայի նկատմամբ ռազմավարական դիրքորոշում, որը համընկնում է ԱՄՆ-ի գործողությունների հետ։

Այս իրադարձությունների շարանը ավելացնում է նաև Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև բանակցությունների հնարավորությունը, որը, թեև դեռևս հաստատված չէ, կարող է ռազմավարական հավասարակշռությունների վրա ունենալ ոչ թե նվազագույն, այլև ճակատագրական ազդեցություն։ Իրանի շուրջ ծավալվող իրադարձությունները, որտեղ Ռուսաստանը և Չինաստանը հանդես են գալիս որպես Իրանի հիմնական դաշնակիցներ, կարող են ավելի խորացնել ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի միջև առկա դաշնակցական կապերը։

Այս ամենը, թեև առանձին իրադարձություններ է, միասին կազմում է մի պատկեր, որը պահանջում է խորը վերլուծություն և զգույշ մոտեցում Հայաստանի համար։ Գերտերությունների միջև տեղի ունեցող ռազմավարական խաղը կարող է ունենալ անուղղակի, բայց ոչ պակաս ազդեցություն՝ ազդելով տարածաշրջանի անվտանգության, քաղաքական դինամիկայի և Հայաստանի դիրքի վրա։ Հայաստանը պետք է շարունակի իր ռազմավարական դիվանագիտությունը, հիմնված լինելով ազգային շահերի պաշտպանության և տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության խթանման սկզբունքների վրա։