Հայաստանում լրագրողների վրա ճնշումները խորանում են, իսկ մամուլի ազատությունը՝ նահանջում

Հայաստան-ԵՄ առաջին գագաթնաժողովին նախորդող օրերին Հայաստանի Ժուռնալիստների միությունը (ՀԺՄ) կազմակերպեց «Հայաստանի ձայները/Voices of Armenia» կոնֆերանսը, որը նվիրված էր մամուլի ազատության, խոսքի ազատության եւ մարդու հիմնարար իրավունքների հարցերին։

Իմ ելույթում ես ընդգծեցի, որ վերջին տարիներին, հատկապես 2018 թվականից հետո, Հայաստանում զանգվածային լրատվության միջոցները եւ առանձին լրագրողները ենթարկվում են համակարգային եւ հետեւողական հարձակումների կողմից իշխանությունների։ Այս հարձակումները սկսվում են շինծու քրեական գործերից եւ ֆիզիկական սպառնալիքներից մինչեւ սոցցանցային հարձակումներ, բարոյահոգեբանական տեռոր եւ լրատվամիջոցների դեմ դատական հայցեր։

Այս հայցերը, որոնց հիմքում ընկած է «զրպարտություն» կամ «վիրավորանք» հոդվածը, ոչ միայն ուղղված են լրատվամիջոցների եւ լրագրողների հեղինակությանը, այլեւ ունեն ծանր ֆինանսական հետեւանքներ։ 2025 թվականին միայն 17 լրատվամիջոցի դեմ ներկայացվել է ավելի քան 37 հայցադիմում, որոնցում պահանջվում է ավելի քան 66 միլիոն դրամ փոխհատուցում՝ առանց հաշվի առնելու դատական ծախսերը։

Այս իրավիճակը վկայում է այն մասին, որ իշխանությունները եւ նրանց կողմնակիցները ստացել են անսահմանափակ ազատություն՝ քաղաքական հակառակորդներին եւ լրատվամիջոցներին հարձակվելու համար։ Իրենց գործողությունների համար հազվադեպ է լինում որեւէ հակազդեցություն միջազգային կազմակերպությունների կողմից, ինչը նպաստում է մամուլի ազատության վրա ճնշումների խորացմանը։

Այս ցուցանիշները հստակ արտացոլվում են նաեւ միջազգային վարկանիշներում։ Ըստ «Լրագրողներ առանց սահմանների» կազմակերպության զեկույցի՝ Հայաստանը մամուլի ազատության ցանկում էականորեն է նահանջել՝ 34-րդ տեղից 50-րդ տեղ։ Մեր մեդիադաշտը մնում է ծայրահեղ բեւեռացված, իսկ լրագրողները՝ ատելության խոսքի եւ քաղաքական ճնշումների թիրախ։