Միշտ էլ զարմացել եմ, երբ իշխանությունները, որպես վերջնական փաստարկ, ընտրությունների արդյունքները ներկայացնում են միջազգային կազմակերպությունների կամ Սահմանադրական դատարանի ճանաչումներով։ Սա թվում է առաջընթաց, բայց իրականում դա հետ-հետ քայլ է, որովհետև ժողովուրդը, որի կամքը պետք է արտահայտվեր այդ ընտրություններում, չի ճանաչում այդ արդյունքը։ 2026 թվականի ընտրությունները, ցավոք, այս շարքին են պատկանում։
Արտաքուստ՝ հաղթանակ, բայց եթե այն չի ճանաչվում սեփական ժողովրդի կողմից, դա արդեն իսկ չճանաչված հաղթանակ է։ Իշխանությունը փորձում է 2026-ի ընտրությունները ներկայացնել որպես միջազգային չափանիշներին համապատասխան, բայց ժողովուրդը կույր չէ։ Նա տեսնում է, որ Սահմանադրական դատարանում իշխանությունը հիմարեց այլևս անկախ դատավորներ, և այժմ բոլորը, կարծես, «վերափոխվել են»՝ իշխանության քիմքին համապատասխան։ Եթե ուզում եք զգալ ՔՊ-ի օրիգինալ բույրը, մտեք Սահմանադրական դատարան։
Բայց ասելիքս ոչ թե եվրոպական ու սահմանադրական «օծանելիքի» մասին է, այլ շատ ավելի շոշափելի մի թեմայի մասին։ Դժվար է ժողովրդի աչքին օրինական դարձնել մի ընտրություն, որի օրինականությանը հենց ժողովուրդը չի հավատում։ Կարելի է որքան ուզես «սաղացնել» նրա վրա, բայց ժողովրդական գիտակցության մեջ միշտ առկախված է մնալու մի պարզ միտք՝ այս իշխանությունն ամբողջական լեգիտիմություն չունի։
Իսկ երբ հաղթանակը ճանաչված է միայն արձանագրություններով, բայց ոչ մարդկանց վստահությամբ, այն մնում է չճանաչված հաղթանակ՝ իր բոլոր քաղաքական հետևանքներով։ Վստահությունը չի վերականգնվում միջազգային գնահատականներով, չի ստեղծվում Սահմանադրական դատարանի որոշումներով, որովհետև ժողովրդի վստահության կնիքը որևէ հաստատություն չի կարող փոխարինել։ Կարելի է ընտրությունը պաշտոնապես ճանաչել, բայց անհնար է մարդկանց ստիպել այն ընդունել։ Երբ իշխանությունը հենվում է միայն պաշտոնական արձանագրությունների, ոչ թե հանրային վստահության վրա, նրա հաղթանակն արդեն իսկ պարտության առաջին քայլն է։
Ի վերջո, հաղթանակը ճանաչում է ոչ թե արձանագրությունը, ոչ էլ միջազգային գնահատականը, այլ ժողովուրդը։ Մնացածը պարզապես փաստաթղթեր են։ Իսկ չճանաչված հաղթանակները պատմության մեջ երկար կյանք չեն ունենում։ Որովհետև վերջնական ճանաչումը տալիս է ոչ թե Սահմանադրական դատարանը կամ միջազգային կառույցները, այլ ժողովուրդը։